Non sông ta, dân tộc ta luôn tự hào và mãi khắc ghi những công lao to lớn của biết bao người con hy sinh vì Tổ quốc thân yêu, để lịch sử Việt Nam thêm những trang rạng ngời, cùng những bản thiên anh hùng ca vang mãi với thời gian.

Vinh quang đó có phần đóng góp không nhỏ của những người phụ nữ, họ là những bông hoa thắm tình đậm nghĩa, tần tảo lam lũ, chịu thương chịu khó nhưng không kém phần kiên trung bất khuất. Đó chính là những phẩm chất, tinh thần và cốt cách mang giá trị truyền thống “Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang” của người phụ nữ Việt Nam.

Tinh thần trung cang, nghĩa đảm đó thể hiện rõ trong quyển sách “Hai chị em liệt sĩ Minh Khai – Quang Thái” mà Thư viện tỉnh Vĩnh Long muốn giới thiệu đến bạn đọc nhân ngày Thương binh và Liệt sĩ (27/7) – Ngày của sự đền ơn và đáp nghĩa.

“Dân tộc Việt Nam ta vốn có một nền văn hóa lâu đời, một truyền thống chống ngoại xâm liên tục. Xưa có Bà Trưng, Bà Triệu, Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo, Quang Trung; gần đây có Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám; hiện nay, không những có Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu mà còn có bao nhiêu người yêu nước từ Nam chí Bắc”. Đây chính là lời của thầy giáo Trần Phú đang nói về truyền thống yêu nước vào một đêm đầu xuân năm 1926, tại ngôi chùa Diệc, thị xã Vinh cho mấy chục học sinh, trong đó có cô gái 16 tuổi Nguyễn Thị Vịnh, tức Minh Khai.

Đất cách mạng ươm mầm bao thế hệ yêu nước, từ các bậc tiền bối cho đến thế hệ trẻ như Minh Khai, một người con gái sống trong nỗi khổ của dân bị xâm lược; và rồi những trang sách khơi thông tư tưởng, cùng tiếng bom của nhà yêu nước Phạm Hồng Thái đã đưa ý chí người con hiếu thảo, chị cả trong gia đình đến với Đảng và được Nguyễn Ái Quốc – Người đang lãnh đạo Đảng Cộng sản Đông Dương rèn luyện trên đất khách, vào mùa hè năm 1930.

Ả Vầy – Phan Lan, tức Nguyễn Thị Minh Khai, người con gái kiên trung trong nhà lao Hồng Kông đã làm thất bại ý đồ đánh đổ Đảng Cộng sản và những người yêu nước chân chính của đế quốc Anh và các thế lực khác. Ý chí của người con gái lớn lên từ thị xã nhỏ vùng Bắc Trung Bộ được Đảng dìu dắt một lần nữa thay mặt hàng triệu người phụ nữ các nước thuộc địa nói lên nguyện vọng trước Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ VII tại Mátxcơva, Liên Xô.     

Trưa mùa hè tháng 5 năm 1936, chiếc tàu buôn cập Cảng Nhà Rồng, có một người phụ nữ ăn mặc kiểu Phúc Kiến đặt chân lên đất Sài Gòn – Chợ Lớn để lãnh đạo phong trào cách mạng nơi đây theo sự phân công của đồng chí Nguyễn Ái Quốc.

Tại Bà Điểm, nơi có Mười Tám Thôn Vườn Trầu, Nguyễn Thị Minh Khai với bí danh Cô Năm Bắc – Bí thư Thành ủy đã kề vai sát cánh cùng nhiều đồng chí lãnh đạo phong trào cách mạng của thành phố đông dân nhất nước, trong đó có đồng chí Lê Hồng Phong, người chồng, nhà lãnh đạo tài ba của đất nước.

Và rồi ngày 22 tháng 8 năm 1941, những người dân quê hương thứ hai của Nguyễn Thị Minh Khai, Bà Điểm – Mười Tám Thôn Vườn Trầu với con đường đất đỏ, cùng những vườn trầu xanh ngợp có chung cảm xúc với Đảng, quân và dân ta vĩnh biệt người cộng sản kiên trung, giàu nghị lực, hiên ngang trước loạt đạn phi lý của thực dân xâm lược.

Nhắc về Nguyễn Thị Minh Khai, đồng chí Lê Duẩn nói: “Chị là một phụ nữ đặc biệt, có sức suy nghĩ nghiêm nghị, có trình độ hiểu biết; là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên ra nước ngoài, tinh thần tư tưởng cách mạng sôi nổi, không bao giờ khuất phục, trước cái chết, chị vẫn hiên ngang”.

Chắc có lẽ khi nói đến tên Nguyễn Thị Minh Khai thì ai cũng biết, nhưng nếu đọc hết các câu chuyện kể trong phần một “Chị Minh Khai – Bí thư Thành ủy Sài Gòn”, bạn đọc thêm phần bội phục trước tinh thần yêu nước, nghị lực và ý chí phi thường của người con gái Việt Nam.

“Chị Quang Thái kiên trung, bất khuất”, người em kế của chị Minh Khai cũng không kém phần oanh liệt, với những đêm khuya thức canh cửa hay theo chân chị gái dự các buổi tuyên truyền cách mạng tận rừng vắng đã nhen nhóm ngọn lửa yêu nước trong lòng; và rồi cô nữ sinh đang học tại thành phố Huế tham gia phong trào cách mạng và bị mật thám Pháp bắt giam, nhưng tinh thần của người con gái xứ Nghệ - một Quang Thái không hề khuất phục: “Mười sáu năm nay sống ở đời; nhân tình nghĩ đến lệ đầy vơi; trông phường đế quốc lòng ngao ngán; nghĩ bạn cần lao dạ rối bời; quyết chí hy sinh thây kệ chết; dốc lòng tranh đấu mặc đầu rơi; ngọn cờ vô sản bao giờ phất; chín suối hồn ta mỉm miệng cười”.

“Đất Nghệ Tĩnh vốn là đất cách mạng. Núi Hồng còn cây, dòng sông Lam còn nước, người Nghệ Tĩnh còn cùng với đồng bào trong cả nước chống bọn xâm lược đến cùng”, lời nói của đồng chí Trần Phú đã tô thắm thêm khí phách anh hùng của bao thế hệ, trong số đó có người con gái chưa tròn 30 tuổi – Nguyễn Thị Quang Thái, luôn nêu cao khí tiết người phụ nữ Việt Nam, kiên cường trước những đòn tra tấn dã man của bọn cai ngục ở nhà tù Hỏa Lò và đã mãi mãi vĩnh biệt đồng chí, đồng đội và không kịp gặp mặt chồng con lần cuối.

Qua bao năm tháng khi chiến tranh chỉ là ký ức hào hùng, ngày 29/3/2005, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và con gái Võ Hồng Anh trở lại nhà tù Hỏa Lò, trong sổ cảm tưởng Đại tướng ghi: “Đảng, nhân dân và Tổ quốc Việt Nam đời đời nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ, đồng chí và đồng bào đã nêu cao tinh thần kiên trung bất khuất trước chính sách vô cùng tàn bạo của bọn đế quốc và tay sai để chúng ta có được ngày nay. Nhớ mãi hương hồn của các cụ, các đồng chí, các anh chị. Nhớ mãi hình ảnh của Quang Thái, người vợ, người mẹ của chúng tôi”.

Những lời chân tình của Đại tướng cũng chính là thông điệp mà nội dung quyển sách gửi đến bạn đọc – thế hệ hiện tại hãy sống xứng đáng với sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ và các bậc tiền nhân.

Hai chị em liệt sĩ trong quyển sách này chính là hai tấm gương tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam vì nước quên thân, luôn nêu cao tinh thần và giá trị bất tử của người phụ nữ Việt Nam “Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang”.

Sách hiện đang lưu trữ tại kho và được số hóa phục vụ website Thư viện tỉnh Vĩnh Long. Rất hân hạnh phục vụ quý bạn đọc!

Ký hiệu sách: VV.037426/H103CH

Hồ Minh