Ngày 31 tháng 3 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành nhiều điều quan trọng của Luật Đầu tư năm 2025, tạo khung pháp lý minh bạch và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

1. Phạm vi điều chỉnh rộng lớn

Nghị định số 96/2026/NĐ-CP tập trung quy định chi tiết các vấn đề về điều kiện đầu tư kinh doanh; ngành nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài; các biện pháp bảo đảm đầu tư; ưu đãi và hỗ trợ đầu tư; thủ tục đầu tư; xúc tiến đầu tư; cũng như quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư kinh doanh.

Nghị định này áp dụng đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước, cơ quan nhà nước có thẩm quyền và các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

2. Những điểm mới nổi bật

- Cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số:

+ Hồ sơ thực hiện thủ tục đầu tư có thể nộp dưới dạng bản điện tử có chữ ký số và có giá trị pháp lý tương đương bản giấy.

+ Cổng thông tin quốc gia về đầu tư (https://vietnaminvest.gov.vn) được sử dụng để thực hiện các thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (GCNĐKĐT), đồng thời đăng tải công khai các chính sách và điều kiện tiếp cận thị trường.

+ Nhà đầu tư có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích.

- Đảm bảo quyền lợi và hỗ trợ nhà đầu tư:

+ Quy định rõ cơ chế bảo đảm ưu đãi đầu tư trong trường hợp thay đổi pháp luật.

+ Thiết lập cơ chế giải quyết vướng mắc, kiến nghị và phòng ngừa tranh chấp giữa Nhà nước và nhà đầu tư.

+ Cơ quan nhà nước có trách nhiệm công bố công khai quy hoạch và danh mục dự án đầu tư.

- Hệ thống ưu đãi đầu tư đặc biệt:

+ Nghị định quy định danh mục đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt, bao gồm các dự án thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D có quy mô lớn, các dự án công nghệ số trọng điểm (chip bán dẫn, dữ liệu AI) và các dự án thuộc ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư có vốn từ 30.000 tỷ đồng trở lên.

+ Các dự án này sẽ được áp dụng mức ưu đãi đặc biệt về thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất và thuê mặt nước.

- Siết chặt quản lý đầu tư và công nghệ:

+ Quy định cụ thể các trường hợp không được gia hạn thời hạn hoạt động đối với các dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hoặc thâm dụng tài nguyên. Cụ thể, một dự án bị coi là sử dụng công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường và thâm dụng tài nguyên khi thuộc các trường hợp sau:

(1) Hiệu suất công nghệ thấp: Công suất hoặc hiệu suất của dây chuyền công nghệ còn lại dưới 85% so với thiết kế.

(2) Tiêu hao tài nguyên vượt định mức: Mức tiêu hao nguyên liệu, vật liệu và năng lượng vượt quá 15% so với thiết kế ban đầu.

(3) Không đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia: Dự án sử dụng máy móc, thiết bị không đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường

(4) Sử dụng công nghệ bị cấm: Dự án sử dụng công nghệ thuộc danh  mục công nghệ cấm chuyển giao theo quy định của pháp luật.

Việc xác định một dự án có thâm dụng tài nguyên hay không sẽ do Bộ Khoa học và Công nghệ hoặc cơ quan chuyên môn về khoa học công nghệ cấp tỉnh chủ trì phối hợp thực hiện. Những dự án rơi vào tình trạng này sẽ không được gia hạn thời hạn hoạt động theo quy định tại Luật Đầu tư.

+ Thiết lập thủ tục xử lý nghiêm đối với các hồ sơ đầu tư có nội dung giả mạo.

3. Quy định về tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài

Nghị định ban hành kèm theo Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Đối với các ngành nghề không nằm trong danh mục này, nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước. Nhà đầu tư là công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài được quyền lựa chọn áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường và thủ tục đầu tư như nhà đầu tư trong nước hoặc nước ngoài.

4. Bảo đảm thực hiện dự án

Nhà đầu tư phải thực hiện ký quỹ hoặc có bảo lãnh nghĩa vụ ký quỹ của tổ chức tín dụng để bảo đảm thực hiện dự án đầu tư được Nhà nước giao đất, cho thuê đất. Mức bảo đảm được tính theo tỷ lệ phần trăm trên vốn đầu tư dự án (từ 1% đến 3% tùy quy mô vốn của dự án đầu tư). Nghị định cũng quy định các trường hợp được giảm tiền bảo đảm cho dự án thuộc diện ưu đãi đầu tư hoặc thực hiện tại địa bàn khó khăn.

Nghị định số 96/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành ngày 31/3/2026 sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy thu hút nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là các dự án công nghệ cao và có tác động lan tỏa lớn đến nền kinh tế.

Xem chi tiết Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026, xem Tại đây! và Phụ lục ban hành kè theo, xem Tại đây!./.

An Phương (Nguồn: Nghị định số 96/2026/NĐ-CP)