Bình thơ

                                                             Minh Điền                       

       Khi những bông hoa mùa xuân nhuộm thắm hồn quê bằng những sắc màu rực rỡ. Cơn gió xuân mát rượi rót vào trái tim thi sĩ bao niềm cảm hứng. Đó cũng là lúc vườn hoa “thơ” nở rộ để tâm hồn bao người ngây ngất. Hạnh phúc ngập tràn khi ta được hòa mình vào mùa xuân của chính quê hương ta đang sinh sống. Lặng người, lắng nghe những giai điệu, những vần thơ, ca ngợi mùa xuân của quê hương Vĩnh Long. Nơi mảnh đất mà biết bao người nâng niu, tự hào. Qua những thi phẩm thơ xuân ấy hình ảnh mùa xuân đẹp thêm ra và mang nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc bởi ngòi bút của các nhà thơ quê mình.

    Sau những ngày đông lạnh lẽo, thiên nhiên lại đánh thức tâm hồn nhạy cảm của thi sĩ, bằng những hình ảnh quen thuộc, báo hiệu xuân sang:

 “ Bầu trời chim én liệng

Lung linh nụ mai vàng

Mong manh làn gió nhẹ

Mới hay mùa xuân về”.

                                                                     (Bài thơ Đón xuân- Ngọc Hải)

          Hình ảnh chim én bay liệng trên bầu trời gợi một không gian thoáng đãng, vui tươi, cùng hòa vào không gian ấy là cành mai vàng cũng hé nụ như đang e ấp trước trời xuân nhưng không làm mất đi nét đáng yêu, rực rỡ, ấm áp, từ láy gợi hình “lung linh” đã đặt tả nét đẹp đó của sắc màu mùa xuân phương Nam. Cùng theo về là làn gió nhẹ nhàng “mong manh” như làn hơi, tạo ra được cảm giác dễ chịu của không khí đất trời trong buổi sang xuân. Hơi xuân, sắc xuân, cả bầu trời xuân, tất cả đều được cho là sứ giả của mùa xuân. Nó đã đánh thức cảm giác của con người nên tác giả như thảng thốt nhận ra “Mới hay mùa xuân về”.

       Theo bước chân của mùa xuân, nhà thơ có thể lắng nghe âm điệu, nhịp thở của mùa xuân, cái háo hức đợi chờ của cỏ cây hoa lá:

“Cơn gió vô tình quên ngủ

Hát ru chùm lá nõn trong vườn

Những đóm lửa trà mi

Cháy rực trước hiên nhà”

                                                                                              (Tản mạn đêm giao thừa- Song Hảo)

          Chỉ một chút nhân hóa cũng đủ thổi hồn vào cho mọi vật, cây cối đâm chồi nảy lộc, ra hoa kết quả tưởng chừng như một quy luật của tự nhiên. Nhưng với cái tưởng tượng đầy tinh tế của nhà thơ làm cho mọi vật dưới làn gió xuân đều trở nên gần gũi và gợi cảm, cũng háo hức, đợi chờ “quên ngủ”. Cũng tràn đầy cảm hứng “Hát ru chùm lá nõn”, được vỗ về chăm sóc trong vòng tay của “gió”. Là bông hoa trà mi nở rộ trước hiên nhà nhưng được ví von với một “đốm lửa” gợi cảm giác ấm áp như một căn nhà ngập tràn hạnh phúc. Thiên nhiên ở đây như cùng hòa quyện tạo nên vẻ đẹp đáng yêu của mùa xuân.

         Trong cái tươi vui, ấm áp của mùa xuân thiên nhiên, tâm hồn thi sĩ có thêm nhiều thi hứng, hạnh phúc, trân trọng với vẻ đẹp đáng yêu của quê hương:

 “Chim ríu rít hót bài ca bình yên

Phủ dụ ngàn hoa khoe sắc

 Tiếng phong linh khẽ khàng bên những giọt cà phê

 Lắng đọng yên ả thanh bình”.

                                                      (Dạo khúc- Văn Lệ Trinh)

        Tiếng chim hót, bông hoa nở là dạo khúc quen thuộc của mùa xuân. Ta thử tượng khi mùa xuân không có tiếng chim hót, bông hoa nở thì mùa xuân sẽ vô vị vô cùng. Trong cái âm thanh của tiếng chim và màu sắc của bông hoa nở không chỉ làm cho mùa xuân tươi vui mà còn tạo ra một không khí thanh bình yên ả. Đó không chỉ là điều đáng quý, đáng trân trọng mà còn gợi cho lòng người cũng thấy thanh thản hân hoan ngập tràn niềm hạnh phúc, cái rạo rực trong lòng người nghe như một tiếng nhạc “phong linh” bên ly cà phê, rồi lắng đọng niềm hạnh phúc bao trùm cảnh vật. Ở đây cảnh và người như có vẻ đồng điệu. Lòng người thanh tịnh và cảnh vật cũng hết sức bình yên.

         Mùa xuân đến trên khắp nẻo quê hương làm lòng người thêm rộn rã. Cái rộn rã bắt đầu từ cảnh chuẩn bị đón Tết chốn thôn quê:

“ Mùa tát đìa nôn nao con nước cạn

tôm cá lao xao thấm đẫm men bùn

cá lóc nướng trui khói rơm mùi rạ

ly rượu say nồng trên môi mắt mùa xuân”

                                                     (Miền thương- Bằng Lăng)

          Từ láy gợi tả “nôn nao” “lao xao” vừa khơi gợi tâm trạng háo hức chuẩn bị đón xuân mang đậm chất Nam Bộ, vừa gợi cái trù phú hồ hởi trong cuộc sống lao động thân quen mang tính truyền thống “thấm đẫm men bùn”. Tất cả các hình ảnh hoạt động mà tác giả vẽ ra từ “tát đìa” “cá lóc nướng trui” “ly rượu say nồng” đều thể hiện cái Tết rất tươi vui, đủ đầy đang về với quê hương. Cái tươi vui ấy còn hiển hiện qua bộ mặt của mùa xuân “say nồng” trên “môi”, “mắt” được miêu tả hết sức ngộ nghĩnh qua nghệ thuật nhân hóa, mang dáng dấp của con người Nam Bộ.

        Rồi cái náo nức của mùa xuân len lỏi vào trong từng căn nhà với nghi thức đón xuân quen thuộc:

“Bầy trẻ nhỏ xênh xang khoe áo mới

đón phong bao mừng tuổi ông bà

cô bé nhà bên bỗng dưng thành thiếu nữ

bắt đền ai nợ một giấc mơ”

                                          (Miền thương- Bằng Lăng) 

         Một không khí Tết được liệt kê qua các hoạt động “Bầy trẻ nhỏ xênh xang khoe áo mới”, “đón phong bao mừng tuổi ông bà”. Các hoạt động ấy khắc họa hình ảnh mùa xuân với không khí xuân đầm ấm, vui tươi đoàn viên mang sắc màu truyền thống. Đến đây câu thơ bỗng lạ lẫm trong cách diễn đạt “cô bé nhà bên bỗng dưng thành thiếu nữ”, khi Tết đến con người lớn thêm ra, đẹp thêm ra nhưng không phải là bỗng dưng như thế, cũng bởi vì tác giả không chú ý đến mà thôi! Đến khi để ý thì lòng không thể kềm nén được cảm xúc đành phải “bắt đền ai nợ một giấc mơ”.

       Không khí mùa xuân còn lan tỏa trên từng con phố, từng nẻo đường, đâu đâu cũng ngập tràn niềm vui:

“Lời thì thầm mùa xuân có hay

nghe thành phố trở trăn từng nhịp thở

Tay dung dăng trên đường ta bước

có màu xanh góc phố tỏa hương thơm”

                                                         (Vườn Xuân- Ngọc Hải)

         Cách cảm nhận cảnh sắc mùa xuân qua nghệ thuật nhân hóa hết sức quen thuộc trong thơ Ngọc Hải, điều đó không chỉ hiện ra một không gian thân quen khi xuân đến mà còn diễn tả cái đổi thay của thành phố mỗi độ xuân về, từng ngày, từng giờ thay da đổi thịt và lúc mùa xuân đến thì sức sống ấy mạnh mẽ hơn có thể cảm nhận qua trạng thái “trăn trở” “nhịp thở”. Một hình ảnh của con phố hết sức trẻ trung và đẹp đẽ văn minh. Theo đó con người cũng cảm thấy hân hoan, bình an trong trong từng nhịp bước.

      Và mùa xuân quê nhà sẽ tươi vui hơn khi có bóng dáng của mẹ bên bếp hồng đợi phút giây đoàn viên:

“Bếp chiều mẹ nhóm vẫn thơm

Ấm lòng vui với mâm cơm sum vầy”

                                               (Giữ lại mùa xuân - Phương Loan)

        Chỉ có hai câu lục bát nhẹ nhàng, nhưng gợi ra một không khí ngập tràn hạnh phúc của một gia đình trong những ngày xuân, khiến bao người phải suy tư, nhớ nhung xen lẫn nỗi thèm thuồng, khao khát. Còn gì vui hơn khi phút đoàn viên có mẹ, được ăn bát cơm từ bàn tay của mẹ. Lòng người trong phút giây sum vầy bỗng thấy ấm lại không phải không khí của mùa xuân ấm áp, mà cái ấm áp được lan tỏa từ phút giây đoàn viên bên bếp cơm chiều ba mươi có mẹ.

        Xuân là vậy, lúc nào cũng tươi vui và đẹp đẽ, và càng tươi đẹp và có ý nghĩa hơn nữa là lòng người nặng tình với quê hương, trong thời khắc đón nhận xuân sang:

“ Nhặt nắng vàng sưởi ấm mùa xuân

Thành phố mới trong lòng ngực trẻ

Tiếng cười khúc khích giữa hoàng hôn”

                                                     (Theo anh em về- Hoa Gió)

       Đón nhận mùa xuân tươi vui ấm áp, tuổi trẻ cũng muốn cống hiến sức mình dù là nhỏ bé, hành động nhỏ bé “nhặt nắng vàng”  cùng góp vào để làm nên một mùa xuân lớn của quê hương xứ sở, cho cái hạnh phúc chung của  cuộc đời “sưởi ấm mùa xuân”. Điều đó là lối sống đẹp của thế hệ trẻ hôm nay, được bắt nguồn từ tình yêu quê hương và con người. Tình yêu ấy là động lực, là sức bật, là điểm tựa cho thành phố trẻ vươn tới tầm cao, cho hạnh phúc luôn nở trên môi của mọi người trong chiều đoàn viên ba mươi Tết “Tiếng cười khúc khích giữa hoàng hôn”.

            Tình yêu thiên nhiên, sự xúc động trước vẻ đẹp của mùa xuân được cảm nhận qua ngòi bút của các nhà thơ Vĩnh Long đã để lại trong lòng bao bạn đọc những cảm xúc sâu lắng khó phai mờ. Thơ và người sẽ cùng tiến dài theo sức bật của quê hương Vĩnh Long, gợi nhắc cho những thế hệ trẻ một cách sống đẹp: yêu quê hương đất nước, con người, để “thơ”, “quê hương” và “đất nước” sẽ mãi tươi đẹp như trong tiết trời mùa xuân.