Tản văn:

Nguyễn Linh

            Xa quê, người ta có thể mê mẩn trước những công viên giải trí đẹp lung linh hay choáng ngợp trước những tòa nhà cao chót vót nhưng có lẽ sẽ thao thức cả đêm khi nhớ về sự giản dị của một vùng quê. Và với tôi, nơi ấy chính là quê cũ miền Tây.

            Miền Tây, nơi tôi được sinh ra và lớn lên với những căn nhà bao đời luôn chọn hướng cửa ra dòng sông, bờ kinh, con rạch, con mương đón gió mát. Đất đôi chỗ bị nhiễm phèn thích hợp cho cây mía, và tình người thì quả là ngọt như mía lùi. Nơi mà ta có thể đánh một giấc ngủ thiệt ngon bên cánh võng hay nằm gát tay lên trán nghe gió thổi liu riu đưa câu vọng cổ mùi như mít chín cây của dì Sáu Đưa Đò lan xa trong buổi trưa hè vắng khách.

            Sau những cơn mưa ngày hè, thể nào má cũng đãi anh em tôi món nấm mối do nội và ba đi vườn hái mang về. Bây giờ nghe nói nấm mối chẳng những là món ăn bổ dưỡng mà còn có tác dụng trị bệnh như tăng sức đề kháng, chống lão hóa, tốt cho tiêu hóa, giải độc gan,… Thậm chí người ta còn dùng nấm mối để chế biến mỹ phẩm. Ngày ấy, tôi khoái ăn các món chế biến từ nấm mối của má: nấm mối xào tỏi, xào với mướp, xào muối ớt, nấm mối nướng, cháo nấm mối,… Món nào cũng ngon. Giờ nhớ lại chợt nghe thèm và nhớ quê đến thắc thỏm.

            Cuộc sống ở miền Tây quê tôi lúc ấy bình dị lắm. Con người thì chất phác và hiếu khách. Một mớ rau vườn, vài cọng bông súng, đôi ba con cá đồng cũng đủ một bữa cơm đến no nê. Ai siêng năng làm thêm cái vó nho nhỏ, chỉ vài ba vó là đủ ăn cả ngày, có khi còn dư ra làm khô, làm mắm hay ủ nước mắm. Những người ít ruộng đất thì chuyên sống bằng nghề cất vó, không giàu sang mà thư thả, nhàn hạ. Ở quê, bên hông nhà thường có hàng lu chứa nước mưa, gia đình khá giả hơn thì dùng kiệu chứa nước. Và bây giờ không biết có nhà nào ở quê còn để cái lu nước ở hiên nhà sẵn sàng “phục vụ” khách đường xa một ca nước mưa ngọt lịm để gìn giữ chút xưa mà rất đỗi thân thương của miền ký ức?

            Ông bà ta thường nói người bỏ quê chứ quê hương có bao giờ từ bỏ con người. Ngày nay những chàng trai, cô gái tuổi mười chín, đôi mươi lại tiếp tục rời quê, làm cuộc hành trình “đi tìm miền đất hứa”. Họ học tập, làm việc, thành gia lập thất và lắm khi sẽ bám trụ lại chốn thị thành. Cơm áo gạo tiền khiến những người xa quê đã lâu thậm chí là gần hết cuộc đời, có mấy ai bồi hồi nhớ về làng quê có hàng dừa nước ven sông, có những giề lục bình lững lờ theo con nước. Vào mùa gặt, khắp xóm, mùi rạ mới hăng hăng mà thơm rất dễ chịu, từ sáng sớm đã nghe tiếng bà con râm ran, í ới ngoài đồng như nhóm chợ.

            Công việc cứ quay cuồng, trong gia đình nhỏ mỗi người mỗi việc, chợt thèm lắm bữa cơm gia đình, những bữa cơm ngày xưa ở miền Tây yêu dấu. Nhiều đêm trằn trọc nghĩ về ông bà nội và ba má, thèm được như xưa, thuở ấu thơ tuy hơi cơ cực nhưng bình yên và hạnh phúc bên cạnh chòm xóm và những người thân yêu nhất. Nhớ những bữa cơm ăn với mắm mà bây giờ vẫn không tìm đâu ra mùi vị đó. Mùi vị mắm mà chỉ có ở quê xưa do chính tay bà nội và má, hai người đàn bà tần tảo, hy sinh của gia đình làm ra từ những con cá do ông nội và ba lặn lội bắt từ sông, từ đồng. Bây giờ từ quán ăn bình dân hay nhà hàng sang trọng đều có lẩu mắm nhưng không hiểu sao vẫn cảm thấy mùi vị không ngon bằng nồi mắm kho của nội và má. Có lẽ thiếu không gian “miền Tây”, thiếu nụ cười hòa cùng bao giọt mồ hôi của những người thân thương đã làm ra nó.

            Nếu một ngày nào đó bạn cảm thấy cuộc sống ở thành thị quá chật chội với bao áp lực thì hãy một lần trở về quê để được nghe gió thở, nghe tiếng lúa reo, nghe tiếng cá quẫy, tiếng gà gáy, tiếng dừa bị chuột ăn rụng sau hè,… Đơn giản vậy thôi là bao mệt nhọc như tan biến vì ta sẽ được sống lại trong lời ru ngọt ngào của mẹ. Riêng tôi, tôi sẽ về lại “ngôi nhà xưa” trong ký ức, dù ông bà nội không còn, cảnh xưa nhiều thay đổi, giao thông đường bộ lên ngôi, dần vắng bóng những chiếc xuồng, chiếc ghe,… của miền Tây sông nước. Nhưng tôi sẽ được ướm đôi chân trần lên mảnh đất quê hương và chạy đến, sà vào lòng ba má như thuở còn thơ ấu.