Ngày 06/02/2023, UBND tỉnh Vĩnh Long ban hành Quyết định số 186/QĐ-UBND, phê duyệt Kế hoạch Phòng chống bệnh dại trên người giai đoạn 2022-2025 trên địa bàn tỉnh của Sở Y tế.

Mục tiêu của kế hoạch là đến năm 2025 giảm 50% số người bị tử vong vì bệnh dại so với giai đoạn 2017 - 2021 và phấn đấu không còn người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030.

Để đạt mục tiêu trên, 100% các huyện, thị xã, thành phố có điểm tiêm vắc xin dại và huyết thanh kháng dại cho người; 100% số người tiêm vắc xin phòng bệnh dại do động vật cắn được báo cáo qua hệ thống báo cáo quốc gia; 90% người bị phơi nhiễm với bệnh dại được điều trị dự phòng sau phơi nhiễm; đến năm 2025, không có huyện, thành phố có nguy cơ cao về bệnh dại trên người và đến  2027 không có huyện, thành phố có nguy cơ trung bình về bệnh dại trên người; hàng năm đều có thực hiện truyền thông nguy cơ và nâng cao nhận thức về bệnh dại ở cộng đồng, trường học.

Theo Sở Y tế, ngành y tế và các ngành liên quan như Thông tin & Truyền thông, Giáo dục và Đào tạo, UBND các huyện, thị xã, thành phố, đặc biệt là ngành Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cần có sự phối hợp chặt chẽ để thực hiện hiệu quả 05 giải pháp: điều trị dự phòng sau phơi nhiễm cho người (1); rà soát, hoàn thiện chính sách về phòng, chống bệnh dại (2); thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức, thái độ và thay đổi hành vi của cộng đồng về phòng, chống bệnh dại (3); điều tra, ứng phó, xử lý ổ dịch dại (nếu có) (4); giám sát bệnh dại trên người (5).

Cụ thể, đối với điều trị dự phòng sau phơi nhiễm, yêu cầu 90% những người bị  chó, mèo cắn, cào hoặc phơi nhiễm, có nguy cơ nhiễm với bệnh dại nhưng chưa được tiêm   vắc xin dại phải được điều trị dự phòng. Đồng thời chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng vắc xin phòng dại cho người bị chó, mèo cắn, người có nguy cơ cao phơi nhiễm bệnh dại trên địa bàn; kiện toàn, mở rộng số lượng các điểm tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại để phục vụ công tác điều trị dự phòng; có chính sách hỗ trợ, điều trị dự phòng cho người nghèo tại các khu vực khó khăn, gia đình chính sách,…

Viện Pasteur Tp. Hồ Chí Minh tập huấn giám sát, xử lý bệnh dại cho cán bộ y tế Vĩnh Long

Đối với giải pháp thông tin, tuyên truyền cần thực hiện thường xuyên, liên tục đặc biệt thời điểm trước mùa nắng nóng, bằng nhiều hình thức trực tiếp, gián tiệp. Tập trung tuyên truyền về tính chất nguy hiểm của bệnh dại, cách nhận biết người và động vật mắc,  nghi mắc bệnh dại, biện pháp xử lý, cách phòng bệnh dại ở người và động vật, vận động người dân đến cơ sở y tế đề được khám, tư vấn và tiêm phòng vắc xin dại kịp thời, đặc biệt  không tự chữa bệnh dại bằng các biện pháp chưa được Bộ Y tế công nhận; khuyến cáo tiêm ngừa phòng chống bệnh dại, quy định của nhà nước về quản lý, nuôi chó, mèo, biện pháp phòng, chống bệnh dại.

Đối với công tác giám sát bệnh dại trên người, các điểm tiêm đảm bảo đủ vắc xin để người dân có thể tiếp cận với việc điều trị dự phòng bệnh dại sau phơi nhiễm. Tường hợp nhiều người bị chó, mèo cắn và có biểu hiện nghi mắc bệnh dại phải báo ngay cho cơ quan thú y và y tế địa phương thực hiện các biện pháp ứng phó, xử lý ổ dịch dại; tổ chức tiêm phòng bệnh dại cho người và báo cáo trên hệ thống theo quy định của Chương trình quốc gia phòng chống bệnh dại trên người.

Tại Việt Nam, giai đoạn 2017-2021, trung bình mỗi năm có 76 người tử vong, giảm 15% so với giai đoạn 2012 - 2016. Tuy nhiên năm 2022, dịch bệnh xuất hiện và tăng cao đột biến ở những tỉnh vốn không  phải là khu vực trọng điểm về dại. Trong đó, Bến Tre có 12 ca tử vong do dại (tăng gấp  đôi so với cùng kỳ năm 2021), Kiên Giang  5 ca tử vong (năm 2021 ghi nhận 1 ca), Gia Lai 4 ca tử vong (năm 2021 không ca tử vong),… Theo Bộ Y tế, nguyên nhân trực tiếp gây tử vong do dại trên người chủ yếu là do  người bị động vật nghi dại cắn không tiêm phòng, còn nguyên nhân gián tiếp là do tỷ tiêm vắc xin  phòng dại trên đàn chó, mèo còn thấp; công tác quản lý đàn chó, mèo lỏng lẻo.

Tại Vĩnh Long, từ năm 2017-2021, ghi nhận 01 trường hợp tử vong do bệnh dại (năm 2020), các trường hợp phơi nhiễm đều được tiêm ngừa văc xin phòng dại và xử lý huyết thanh kháng dại kịp thời. Năm 2022, không ghi nhận trường hợp mắc và tử vong do  bệnh dại.

Người dân đến tiêm vắc xin phòng bệnh dại tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Vĩnh Long.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, số người đến tiêm phòng bệnh dại có xu hướng tăng những năm gần đây: năm 2021, ghi nhận 9.050 lượt người, năm 2022 (đến 30/11) ghi nhận 12.669 trường hợp.

Hiện toàn tỉnh có 14 điểm tiêm chủng đáp ứng đủ như cầu tiêm ngừa dại của người dân trên địa bàn và các tỉnh lân cận. Vắc xin được phân bố phù  hợp nhu cầu tại các điểm tiêm, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiêm ngừa, góp phần phòng ngừa bệnh dại hiệu quả, kịp thời, hướng đến loại trừ hoàn toàn bệnh dại trong cộng đồng.

Ngành y tế Vĩnh Long khuyến cáo tiêm ngừa là cách hữu hiệu nhất để ngăn ngừa nguy cơ tử vong khi bị chó dại cắn. Hiện bệnh dại không có thuốc đặc trị, mà chỉ có phòng ngừa bằng cách tiêm vắc xin. Người bị chó, mèo cắn, cào, liếm buộc phải tiêm ít nhất 5 mũi vắc xin ngừa bệnh dại.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, sau khi bị động vật cắn, cào, liếm cần sớm rửa vết thương trong vòng 15 phút đầu bằng xà phòng hoặc nước sát khuẩn. Không băng kín vết thương hoặc làm dập vết thương. Sau đó, đến ngay trung tâm tiêm chủng để được tiêm vắc xin phòng bệnh dại, người dân không được chủ quan.

Đối với các hộ nuôi chó, mèo cần quản lý chặt chẽ vật nuôi. Tránh thả rông ngoài đường có thể gây nguy hiểm cho người khác.

BÙI SƠN – (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật)